Op zoek naar het blauwgroen trechtertje

Blauwgroen trechtertje
Foto: Shannon Adams (Sulcatus) at
Mushroom Observer, Wikimedia

Eind 2024 had ik veel paddenstoelenwaarnemingen gedaan en ik heb er destijds meerdere blogs aan gewijd. Om het een beetje afwisselend te houden koos ik allerlei thema's rond kleur, en één van die blogjes kreeg de titel 'Paddenstoelen in alle kleuren van de regenboog'. Voor de meeste kleuren kon ik putten uit mijn eigen fotoarchief, behalve voor blauw en violet. Daarvoor moest ik een beroep doen op Wikipedia. Zo kwam ik op het spoor van het blauwgroene trechtertje. Dat is een paddenstoeltje dat in Nederland voorkomt en dat je kunt vinden in het voorjaar. Het leek met leuk dit lentepaddenstoeltje eens zelf te bekijken. Op waarneming.nl stelde ik een 'alert' in voor deze soort. Elke keer als er een waarneming ingevoerd werd, zou ik een mailtje krijgen. Afijn, die mailtjes waren niet al te talrijk en de vindlocaties waren meestal in het noordoosten van het land. Eén keer was er een melding uit de Amsterdamse Waterleidingduinen; op de bewuste plek hebben we vaak gezocht maar nooit iets gevonden.

Overigens waren de foto's van de paddenstoeltjes op waarneming.nl niet zo mooi blauw als op de Wikimedia-foto. De meeste waren groenig tot donkerblauw, op het zwarte af. Een paar weken geleden kwam er een melding vanaf Texel, die min of meer samenviel met onze korte vakantie daar. Met de coördinaten in de hand gingen we op zoek. De paddenstoeltjes waren langs het fietspad gezien, dus hoe moeilijk kon het zijn? Nou MOEILIJK, want de blauwgroene trechtertjes waren nog kleiner dan ik dacht. De hoed was nauwelijks 1 centimeter en de hoogte was ook gering. We speurden vergeefs en op een gegeven moment besloot ik met mijn verrekijker alle plantjes af te gaan. Verborgen achter een net opgeschoten elzenminiboompje zag ik er een. Met een zakspiegeltje kon ik ook de onderkant goed bekijken. Dit was echt het blauwgroene trechtertje!

Blauwgroen trechtertje

Toen we goed keken, zagen we er meer, in allerlei kleurvariaties. Tot eind jaren negentig was het blauwgroen trechtertje in Nederland uiterst zeldzaam en stond dit op de Rode Lijst als ernstig bedreigd. De plotselinge opleving van het blauwgroen trechtertje in ons land (sinds 2000) heeft te maken met de toename van natuurontwikkelingsprojecten. En dat is waar we dit kleine paddenstoeltje vonden: in Schettersweid, een Natura 2000-gebied dat kort geleden herontwikkeld is om bijzondere soorten weer een kans te geven. Terwijl bij het plasje een kluitje fotografen stond om een zeldzame blauwvleugeltaling voor de lens te krijgen, stonden wij in de berm het blauwgroen trechtertje te fotograferen. 

Blauwgroen trechtertje

Door afgravingen en afplaggen van de toplaag bij zo'n herontwikkeling komt voedselarme, schone en meestal iets zure bodem aan de oppervlakte. Als de bodem ook nog vochtig genoeg is kunnen soorten als het blauwgroen trechtertje hier enkele jaren van profiteren. Het blauwgroen trechtertje is een pioniersoort van schaars begroeide, voedselarme bodems. Je vindt 'm tussen mossen, algen en andere lage ijle vegetatie. Na een tijdje verandert de begroeiing op zo'n kaal stukje door de natuurlijke dynamiek en doordat er weer stikstof op de bodem terecht komt. Het blauwgroen trechtertje is daardoor op zo’n plek na hooguit vier jaar weer verdwenen, samen met de rest van de pioniervegetatie. Dus de opmars die het trechtertje doormaakt zal ook weer afnemen als er minder natuurontwikkelingsprojecten plaatsvinden. 

Mocht je op een pas (her)ingericht natuurterrein verzeild raken speur dan eens naar deze paddenstoeltjes ter grootte van een overhemdknoopje. Ik ben blij ze eens met eigen ogen te hebben gezien en kan de 'alert' op waarneming.nl nu uitzetten!