Bijzondere vogels in het haventje van Oudeschild (Texel)

Een belangrijke reden om Texel te bezoeken is voor ons de hoeveelheid vogels die je daar redelijk makkelijk kunt spotten. Zowel het aantal soorten als de aantallen per soort verbazen ons elke keer weer. We zijn geen soortenjagers per sé, dus we nemen niet meteen de boot als er een bijzondere vogel is gespot. Maar nu we er toch waren, zijn we naar de haven van Oudeschild gereden omdat er een paar bijzondere vogels waren neergestreken; een zwarte zeekoet, enkele zeekoeten, een paartje middelste zaagbekken en een geoorde fuut. Na een eerste verkenning op een regenochtend, waarbij we de zaagbekken en de zeekoeten van dichtbij zagen, gingen we de volgende dag nog eens terug (nu met camera). De zaagbekken hadden hun heil even elders gezocht, maar de zwarte zeekoet liet zich filmen en de zeekoeten ook. Later kreeg ik ook de geoorde fuut voor de lens. Om met die laatste te beginnen: in februari 2019 zagen we een geoorde fuut in winterkleed in de Reeuwijkse Plassen (lees dat blogje door hier te klikken). Maar op zo'n moment is er van dat 'geoorde' niet veel te zien. Tot mijn verbazing was deze geoorde fuut al behoorlijk op kleur en rond zijn kenmerkende rode oog prijkten al de goudgele veren waar hij zijn naam aan dankt. 

Geoorde fuut
Foto: Andreas Trepte - Own work, wikimedia

De zwarte zeekoet die we zagen was nog in winterkleed, dan is-ie een stuk minder zwart dan zijn naam doet vermoeden. De rode poten zijn heel opvallend (je ziet ze in de film als de zwarte zeekoet duikt). De Vogelbescherming schrijft over deze vogel: anders dan de andere Europese alkachtigen is de zwarte zeekoet in prachtkleed geheel zwart, met uitzondering van een witte vlek op de bovenvleugel. Daarnaast heeft de zwarte zeekoet geen steile kliffen nodig om op te broeden, een rotsige kust is al voldoende. In Nederland zal je zwarte zeekoeten niet snel tegenkomen, ondanks dat ze vlakbij - in Denemarken - broeden. ’s Winters blijven zwarte zeekoeten vaak in de buurt van hun broedgebied en komen ook dan zelden onze kant op. Dat we er toch eens een in onze wateren zagen was dus een buitenkansje. 

Zwarte zeekoet in zomerkleed
Foto: Scottish Government - wikimedia

Ook de drie zeekoeten die in de haven zwommen waren in winterkleed, maar al met al waren ze in hun winterse verenjasje zwarter dan de zwarte zeekoet :). Zeekoeten broeden niet in Nederland, maar zijn hier in de winter wel met regelmaat te zien in de kustwateren. Ze overwinteren op zee en komen eigenlijk alleen aan land om te broeden. Ze maken geen nest, maar leggen hun (enige) ei op een richel van een steile rotswand in broedkolonies langs de kust van Engeland, IJsland en Noorwegen. Na een broedtijd van een ruime maand en drie weken bivakkeren op de richel springen de jongen met honderden tegelijk naar beneden. De jonkies kunnen dan nog niet vliegen, dus ze dobberen eerst nog een tijdje op zee. De ouders ruien in die tijd en zijn dan ook niet in staat om op te stijgen van het water. 

Zeekoeten op een klif
Foto: Lesbardd - Own work, wikimedia

Bekijk de verschillende waarnemingen in de Texelse haven door hier te klikken. 

70.000 smienten en 1 geoorde fuut

Smient vrouw en man,
foto: Alpsdake via wikimedia.org

Wanneer het flink vriest en veel oppervlaktewater is bevroren, is het onze traditie om een rondje Reeuwijkse Plassen te lopen. Plas Broekvelden (in de volksmond: de surfplas) bij Reeuwijk is relatief diep ten opzichte van het water er omheen en blijft dus lang open. Tienduizenden vogels verzamelen zich dan hier op het water voor rust en voedsel. En deze dag waren dat er nòg meer dan anders. Vogelliefhebbers spraken ons aan en raakten niet uitgepraat waardoor ons rondje nog trager verliep dan anders en we het laatste stuk in het donker moesten afleggen. Vogelteller Kees gaf op waarneming.nl voor deze dag het fenomenale aantal van 70.000 smienten en wij denken dat het totale aantal vogels die dag de 100.000 wel eens kon naderen. Smienten zijn kleurige eenden (vooral de mannetjes dan) die nauwelijks in Nederland broeden, maar in de winter massaal ons land bezoeken, er zijn er dan ongeveer 1 miljoen. Dat is meer dan de helft van de Noordwest Europese populatie. De broedsuccessen van de soort in het hoge noorden lijken af te nemen, daarom staat de smient op de rode lijst als gevoelig. Dan is bescherming nodig. Maar aan de andere kant eten de smienten in de winter veel gras van de boeren. Tot het begin van deze eeuw werden om die reden jaarlijks 50.000 smienten afgeschoten. Inmiddels wordt dat gelukkig anders opgelost. Er zijn maar liefst 44 smientenopvanggebieden aangewezen in Nederland. En aan boeren wordt jaarlijks voor 600.000 euro aan landbouwschade uitgekeerd. Behalve door hun kleuren (de goudgele band op de kastanjekleurige kop van het mannetje is erg mooi), vallen ze ook op door hun fluitende geluid. Ze worden daarom ook wel fluiteenden genoemd.

Geoorde futen,
By Richard Crossley - The Crossley ID Guide Britain and Ireland,
CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org

Tussen die tienduizenden smienten zijn we ook op zoek gegaan naar bijzonderheden. We zagen een vrouwtje van de brilduiker, die in het Engels heel treffend 'goldeneye' (gouden oog) worden genoemd. Er volgt nog een blog met meer informatie over deze soort. Ook een dodaars is een mooie waarneming, maar erg blij werden we van een geoorde fuut. In de winter zie je dat 'geoorde' er niet zo aan af, maar in de zomer heeft-ie prachtige gouden pluimen rond zijn knalrode oog. Het winterkleed is zwart/wit en tamelijk onopvallend. De soort is vrij schuw en moeilijk waar te nemen. In de zomer hebben we wel eens een paartje door de telescoop gezien in de Groene Jonker, een plas/dras gebied bij Nieuwkoop/Noorden. Dat is precies het soort water waar de geoorde fuut van houdt: ondiep met veel dekking om een drijfnest te bouwen op een verborgen plekje. Die voorzieningen worden in oostelijk Europa, waar de meeste geoorde futen leven, steeds minder, waardoor de geoorde futen 'onze' kant op komen. Er zijn nu in Nederland rond de 500 broedparen en de winterpopulatie wordt geschat op 1000-1500 geoorde fuutjes. Zelf voor fanatieke vogelaars is deze soort er één voor op het verlanglijstje. Op internet vond ik een lijst van 'de 400-topvogelaars-die-de-geoorde-fuut-in-Nederland-hebben-gezien'. Op bijgaande compositiefoto zie je de geoorde fuut in verschillende 'kleden'.

In de film van deze week, de tienduizenden vogels op de Reeuwijkse Plassen, en ook een paar korte shots van de geoorde fuut in winterkleed. E-mailabonnees, klik hier om het filmpje te bekijken.