In het leger

Vossenleger

Op de lagere school leerde ik al dat konijnen holen hebben en hazen 'slechts' een leger: een kuiltje in de grond waar ze rusten. Dat kuiltje is meestal niet dieper dan 10 centimeter. De omvang is ongeveer 20x25 cm. Ze drukken hun achterlijf in het diepste deel van de kom en vertrouwen verder op hun schutkleur. Als kind vond ik dat heel zielig, want waar de konijnen in knusse holletjes konden vertoeven bij regen en kou, lagen die hazen daar nat te worden.... Jonge haasjes worden al met een vachtje geboren, ze zijn 'completer' dan jonge konijntjes die in een beschermde omgeving (het kraamhol of wentel) het levenslicht zien. De draagtijd van een haas is dan ook zo'n 10 dagen langer dan van een konijn.

Niet alleen hazen hebben legers. Ook tal van andere dieren gebruiken zo'n kuiltje om te rusten. In de Harz kwamen we deze 'troon' tegen, een leger van een vos boven op een boomstronk. Een vossenleger is vooral te herkennen aan de vossenharen die erin liggen. Vossenharen voelen zacht, een beetje zijdeachtig, aan. In de winter zijn ze twee keer zo lang als in de zomer: 6 versus 3 cm. Ze zijn geelbeige met een zwarte punt.

Vossen liggen meestal opgerold in hun leger van ongeveer 50x30 cm.

Reeën krabben in de bladlaag een plekje open om te rusten en hun voedsel te verwerken. In de winter leven de reeën in groepjes en dan liggen meerdere legers bij elkaar. In de Harz vonden we een plek met vier legers langs een houtkade. Bij de legers vonden we reeënprenten (pootafdrukken) en poep; meestal ontlasten ze zich voor dat ze weer op pad gaan. Hieronder zie je drie van deze legers.

 

In de legers vind je vaak reeënharen en die herken je aan het golfpatroon, zoals je op deze foto ziet.



  

Wie is het haasje?

In een witte wereld worden dieren makkelijk gezien, tenzij ze gecamoufleerd zijn met een witte vacht. 'Onze' (Europese) haas blijft in de winter bruin, hoewel de wintervacht wat rossiger is dan de lichte zomervacht. De Amerikaanse haas verandert in de winter wel van kleur. Van bruin wordt hij door verharing helemaal wit, op  zwarte oorpuntjes na. Deze haas wordt ook wel de snowshoe hare (sneeuwschoenhaas) genoemd vanwege een andere aanpassing aan het leven in de witte wereld. Zijn achterpoten zijn zeer breed waardoor hij zelfs op de meest losse sneeuw kan lopen en rennen. Bij het veranderen van kleur is er een wezenlijk puntje: de timing. Wanneer is het juiste moment om een wit vachtje te krijgen? Een complete verharing kost een maand, terwijl er in één nacht een flinke vracht sneeuw kan vallen. Daglengte zal hierbij een rol spelen, maar waarschijnlijk wordt het tijdstip van de verharing bepaald door de periode dat er in een gebied meestal sneeuw ligt. Het blijkt namelijk dat dit per regio kan verschillen. Natuurlijk kan de haas dat niet weten. Maar zijn voorouders hadden blijkbaar op de juiste tijd een witte vacht. De hazen die dat niet hadden 'waren het haasje' en zijn opgegeten door roofdieren of te grazen genomen door een roofvogel. Een staaltje 'survival of the fittest'.

Op de foto rechts (gemaakt door Susan Teel, Illinois State Museum) een Amerikaanse haas. De brede achterpoten zijn hierop goed te zien.