Onze jaarlijkse portie heide

Hier in het westen van Nederland zijn de heidegebieden dun gezaaid. Toch proberen we elk jaar in augustus een mooie wandeling of fietstocht door een heideveld te maken, zoals je in deze blogjes kunt lezen. Eind vorige maand waren we een paar dagen in Noord-Brabant. We vroegen ons af of de heide zou bloeien na die enorm droge zomer. Dat bleek gelukkig wel het geval. In natuurgebied de Kampina konden we genieten van de paarse kleur en de weeïg zoete geur van de nectar die opsteeg uit die duizenden bloemetjes. Omdat het fris was en de zon vaak verstek liet gaan hoorden we helaas niet het gezoem van de vele insecten dat voor mij bij zo'n heidetocht hoort.

Heideveld natuurgebied Kampina

Toch hebben de heidevelden het wel degelijk zwaar door de hete en droge zomer. Op de site van Staatsbosbeheer las ik dat je nu drie kleuren heideplanten kunt zien. Allereerst de paars bloeiende gezonde planten die de droogte hebben overleefd. Daarnaast zijn er oranje struikjes; dit zijn planten die dit jaar het loodje hebben gelegd omdat ze te weinig water hadden. Dan zijn er nog grijs gekleurde struikjes. Die plantjes zijn al langer afgestorven, door eerdere droogte of plagen zoals het heidehaantje (een keversoort). 

Op onderstaande panoramafoto kun je de verschillende soorten zien: de oranje plantjes staan tussen de paarse en midden onder zie je een grijs struikje. Klik op de foto om 'm wat groter te bekijken.

Drie kleuren heidestruikjes

Op bovenstaande foto lijkt het allemaal mee te vallen, maar niet elk heideveldje had nog zoveel gezonde planten. Er waren ook delen waar de oranje struikjes overheersten. 

Staatbosbeheer legt uit dat twee aspecten bepalend zijn voor de overlevingskansen van de heideplantjes: de leeftijd van het struikje en de bodem. 

Oudere heideplanten hebben vaak betere overlevingskansen dan de jonge eerste of tweedejaars planten. Dit komt doordat oude planten dieper wortelen, waardoor ze net bij dat beetje extra water kunnen dat dieper in de bodem zit. De wortels van jonge heideplantjes zitten nog aan de oppervlakte en die drogen daardoor veel sneller uit.

Ook de samenstelling van de bodem is cruciaal. Op plaatsen waar de grond nog een beetje leem bevat, blijft de bodem net iets vochtiger en zie je nu weinig sterfte en veel bloei. Plekken met een grove bodemsoort houden minder goed water vast, wat fataal is voor de heide tijdens een (zeer) droge periode. Dit verschil kan heel lokaal zijn; de bodemomstandigheden kunnen binnen honderd meter enorm verschillen. Zo kan het ene heideveld prachtig paars kleuren, terwijl het veldje ernaast volledig oranje is geworden.

Te jonge plantjes of te droge bodem?
Hier hebben veel heideplantjes het te zwaar gehad

Augustus is de maand waarin de heidebloei op zijn hoogtepunt is, maar waarschijnlijk is er nu ook nog het een en ander te zien. Wil je de staat van de heide met eigen ogen bekijken dan heb je misschien iets aan deze heidewandeltips. 

Ik hoop dat je veel paarse heide ziet, en niet te veel oranje en grijs tegenkomt op je tocht!

Gezonde struikheide