Sporen in de sneeuw

Sneeuwvlokjes vallen

Het is al weer bijna vijf jaar geleden dat we een beetje sneeuw van betekenis hadden. Ik herinner me die februari in 2021 vooral van de glibberige ritten naar het zuiden omdat het mijn moeders laatste weken waren. 

Zaterdagochtend werden we wakker met uitzicht op een besneeuwd park. De temperatuur lag een paar graden boven nul, dus de dooi was ook al een feit. Kleine sneeuwbuitjes en forse hagelbuien wisselden elkaar af. Toch trokken we onze wandelschoenen aan, want wie weet hoe snel de sneeuw weer zou verdwijnen.

Felle buitjes onderweg

In de sneeuw wandelen is altijd een unieke kans om diersporen te zien die anders verborgen blijven. Nu liepen we niet in een bijzonder natuurgebied, maar een rondje door de polder. Dus geen marters of wolvensporen te bekennen :). Het eerste spoor dat je meestal ziet als je de deur uitstapt zijn hondensporen. 

Hondensporen

Kenmerkend voor hondensporen is dat het achterste teenkussen heel dicht tussen de voorste teenkussens staat. Je ziet bij sommige prenten ook afdrukken van de nagels. Dat zul je bij katten nooit zien want die trekken hun nagels in als ze lopen (om te zorgen dat ze scherp blijven). Kattenprenten zijn ook veel ronder dan die van honden.

In het park tegenover ons huis zagen we dat een flinke groep wilde eenden op zoek was geweest naar voedsel buiten de sloot. In het besneeuwde gras was een wirwar van eendenvoetjes zichtbaar. De voeten van de eend zijn altijd naar binnen gericht bij het lopen en je kunt de zwemvliezen ook goed zien in de afdrukken.

Onder een rij elzen was een vuilgele strook in de sneeuw. Hoewel we op diverse plaatsen gele urinesporen van honden hadden gezien, was dit iets anders. Hier lag stuifmeel op het witte tapijt. Elzen en hazelaars bloeien elk jaar vroeger. Door de relatief hoge temperaturen in december waren deze bomen al eind vorig jaar uitgelopen. 

Stuifmeel uit de elzen

Els

We verlieten de bebouwde kom langs een bedrijventerrein. Tussen de opslagruimtes zagen we een hazenspoor. Ongetwijfeld was de haas uit de polder ernaast gekomen. Had-ie door de sneeuw niet gezien dat de polder hier ophield? Of zou hij beschutting hebben gezocht. We konden het spoor een tijdje volgen: de haas was naar deuren gelopen en uiteindelijk weer in de polder verdwenen.

Hazenspoor

Een haas springt 'haasje over' en zet eerst zijn voorpoten neer (achter elkaar) om vervolgens te landen met de achterpoten (min of meer naast elkaar). De haas van het spoor op de foto liep dus van je weg, richting de bandensporen. 

We keken uit over de weidsheid van de polder en genoten van dit Hollandse plaatje.

Hollandse winter

Intussen zagen we een volmaakt meerkoetenspoor. Of eigenlijk twee. Je herkent meerkoetenprenten aan de brede tenen met de zwemlobben eraan. Meerkoeten hebben geen zwemvliezen. Ze zetten hun poten bijna in een rechte lijn achter elkaar. Hier hebben dus twee koeten gezellig samen gelopen.

Meerkoetensporen

  

Even verderop zagen we een meerkoetenspoor dat wat gedooid was, dan lijkt zo'n spoor ineens een stuk breder. Ernaast stonden afdrukjes van drie tenen met een zwemvlies ertussen. Deze prenten waren te klein voor eendenpootjes. Naast deze koet heeft een meeuwtje gelopen, waarschijnlijk een kokmeeuw, aan het formaat te zien.

Af en toe keken we achterom, de lucht was dreigend donker van een nieuwe sneeuwbui. Maar er zat een wetering zonder brug tussen ons wandelpad en ons huis, we hadden nog vier kilometer te gaan :).

Geniet van de (sporen in de) sneeuw maar rij voorzichtig!

Wil je meer weten over diersporen? Ik heb een boekje geschreven voor beginnende spoorzoekers met de titel Speuren naar sporen. Kijk op mijn site voor meer informatie.

Ranstijd voor de vossen

In Alphen aan den Rijn is afgelopen week maar een beetje sneeuw gevallen. Zeker niet de hoeveelheid die door familie en vrienden in Limburg gerapporteerd werd :). Voor mijn werk moest ik afgelopen donderdag in Haarlem zijn en ik zag dat daar een dikker laagje van dat witte fluffy spul lag. Op zaterdagochtend besloten we ons geluk te beproeven in de Amsterdamse Waterleidingduinen, hier konden we nog een echte sneeuwwandeling maken!

In de Amsterdamse Waterleidingduinen lag nog genoeg sneeuw voor een witte winterwandeling

Sneeuw maakt het leven in de winter wat lichter - als je tenminste niet over supergladde wegen door een flinke bui naar je werk hoeft te glibberen. En natuurlijk wordt de spoorzoeker in mij weer wakker, want in de sneeuw kun je veel meer sporen zien dan op een verhard pad of het gras. 

We zagen veel hertensporen en ook de sporen van een konijn, die zijn achterpoten voor de voorpoten plaatst omdat hij "haasje over" springt. 

Afdrukken van damhertenhoefjes in de sneeuw,
de achterpoot wordt deels over de afdruk
van de voorpoot geplaatst

Prenten van konijnenpoten. De twee
(grotere) bovenste afdrukken zijn van de achterpoten

Op een gegeven moment hoorden we een opvallend geluid. Gezien de tijd van het jaar dacht ik meteen aan vossen. Het is nu de paartijd van deze mooie dieren en daarbij maken ze geluid om hun territorium af te bakenen en het andere geslacht aan te trekken. We waren erg verrast om dit zo te horen. We slopen iets naderbij om het geluid op te nemen. Dit is redelijk gelukt, en je kunt dit geluid horen in een filmpje door hier te klikken. Misschien moet je het volume op je apparaat wat hoger zetten. Het geluid klinkt wat onheilspellend, en dan hebben we nog niet de meest sinistere geluiden gehoord. Daarvoor kun je de vossenkreten in dit National Geographicfilmpje beluisteren. Wie wel eens naar de detective Midsomer Murders kijkt, weet dat daar in de nachtelijke uren ook vaak een schreeuwende vos wordt opgevoerd om de suspense te vergroten. Dank zij de sneeuw konden we de loopsporen van de vossen (we zagen de sporen van een grote en een wat kleinere vos) makkelijk ontdekken. 

Zoveel sporen hadden we van dit dier nog nooit bij elkaar gezien. Ze hebben hier echt een territorium. In het filmpje kun je zien dat ik een van de sporen volg. Het hield op bij een kanaal met een richel ongeveer één meter voor de waterkant. Wellicht hebben ze daar ergens een hol. De vos(sen) zelf hebben we niet gezien. In 2013 hadden we dat geluk wel. Op 28 januari zagen we een vos in zijn prachtige paarkleed, dik en mooi oranjebruin.

Ook in 2013 lag er wat sneeuw in januari

Tijdens de paartijd zijn vossen op hun mooist

In december en januari gaan de rekels (mannetjes) op zoek naar een vrouwtje (moertje), het keffen/schreeuwen hoort daar bij. Het mannetje is alleen in deze maanden vruchtbaar, het vrouwtje gedurende drie weken. Het moertje maakt in die weken geluid om een mannetje te lokken. Na de paring worden zo'n twee maanden later de jongen geboren in een hol onder de grond. Dat hol wordt de rest van het jaar niet of minder gebruikt. De vossen schuilen dan op andere plekken, zoals bijvoorbeeld dit leger. Bij de geboorte zijn de oogjes van de jongen gesloten, het duurt twee weken eer die open gaan. Het moertje zoogt de jongen en de rekel zorgt dat zij genoeg te eten heeft. Na zes weken komen de kleintjes buiten het hol en gaan dan over op vast voedsel. We hebben ooit in het struikgewas een aantal jonge vosjes zien spelen, dat was een geweldige waarneming die we helaas niet konden filmen of fotograferen. In het begin jagen de vosjes nog niet zelf, maar de oudervos brengt een prooi mee die de jonge vossen op een eigen plekje gaan opeten. 

Jonge vosjes. Foto "Mike" Michael L. Baird, wikimedia

Al met al hebben we weer een aantal mooie waarnemingen gedaan op deze winterse dag!

Vossensporen naast mensensporen

Bekijk ook eens het filmpje dat ik een aantal jaren geleden maakte over vossensporen, door hier te klikken. Wil je meer weten over sporen dan is mijn boekje Speuren naar Sporen een mooie introductie in het onderwerp. Meer informatie via deze link of kijk op de pagina 'boeken' in mijn blog.

PS Ik ben de winactie niet vergeten, maar hiervoor moet ik op zoek naar plantjes die nu even onder de sneeuw verborgen zijn.