Krachtmeting van fazanten en ander lentenieuws

Afgelopen woensdag is de astronomische lente begonnen. 20 maart om 4.06 Nederlandse tijd was het zo ver. De zon stond toen loodrecht boven de evenaar en dat betekent dat dag en nacht even lang zijn. Vanaf nu gaat het daglicht het weer winnen van de donkere nacht. Na lange tijd besloot ik de filmcamera weer eens op te pakken. Het was zwaar bewolkt en er vielen om de zoveel tijd een paar drupjes. Voor het filmen waren de lichtomstandigheden niet ideaal, maar de temperatuur was heerlijk en er was nauwelijks wind. Dat is dan weer een voordeel bij het opnemen van (vogel)geluid. Ik besloot te gaan wandelen langs de Wijde Aa, in de hoop zo veel mogelijk verschillende waarnemingen te kunnen doen. Er zijn bosschages, maar ook open veld en water. Mijn doelsoort waren blauwborsten, vogeltjes die momenteel ons land weer binnenstromen en waarvan ik weet dat ze menig jaar bij de Wijde Aa vertoeven. In 2017 had ik daar als eens een opname van de blauwborst gemaakt (klik hier om naar dat blog te gaan). Maar dat was nog in HD gefilmd. Ik wil graag nog eens een 4K opname van dit prachtige beestje maken. 

Dagpauwoog op een wilgenkatje

Toen ik bij het haventje uit de auto stapte, was er al meteen een vogelconcert aan de gang. Als eerste spotte ik een zingende heggenmus en het indringende "tjiftjaf" van de gelijknamige vogel klonk er doorheen. Dat kleine vogeltje zit meestal hoog in de boom, maar ik kreeg 'm met de camera toch te pakken. Ook de koolmees was niet te missen. Genietend van het vogelconcert zag ik dat de wilgen aan het bloeien waren; met hun gele pollen vormden ze een welkome voedselbron voor hommels en andere insecten. Een dagpauwoog zat te zonnen om op te warmen en niet lang daarna zag ik de vlinder nectar slurpen op een wilg.

Sleedoorn

Een eksterpaar bouwde driftig aan hun nest; ze sleepten takken aan en verwerkten die in hun bouwwerk. Een torenvalk postte in een boom, speurend naar prooi en de sleedoorns bloeiden volop met hun prachtige witte bloemetjes. De temperatuur liep op tot een graad of 18, dus het was heerlijk om buiten te zijn. Ik hoorde scholeksters en wulpen, zag futen baltsen en een blauwe reiger stond zijn broedkleed met pronkveren te poetsen. Een stukje plasdras herbergde een paar grutto's; een mannetje probeerde een vrouwtje te imponeren in de hoop op een paring. Maar die vlieger ging niet op. Nog steeds was er geen blauwborst te bekennen. Ik hoorde een rietgors en de cetti's zanger, maar geen geluid dat uit het 'blauwe keeltje' zou kunnen komen. Ik moet dus binnenkort opnieuw op pad. 

Terwijl ik ingespannen stond te luisteren naar mogelijke blauwborstzang - met mijn blik op oneindig :) - zag ik dat twee mannetjesfazanten in elkaars territorium dreigden te komen. Zo kreeg ik iets te zien dat ik niet eerder zelf heb waargenomen: een krachtmeting tussen fazanten, waarbij ze elkaar de maat namen en aanvallen uitvoerden.

Krachtmeting van fazanten

De fazanten stonden afwachtend tegenover elkaar en hielden de andere vogel nauwlettend in de gaten. Af en toe viel er eentje uit, door op te springen en pikbewegingen te maken. Deze twee leken aardig aan elkaar gewaagd, want geen van beide was bereid om de aftocht de blazen. Ze liepen naast elkaar om vervolgens weer de dreighouding aan te nemen en dan begon het riedeltje weer van voren af aan. Op het laatste verhief één fazant zich en maakte het bekende hese kakelende geluid. Of hij daarmee de victorie kraaide zal ik niet weten. Later zag ik ze wel op twee verschillende percelen lopen, gescheiden door een slootje.  

Fazanten hebben een territorium van ongeveer 5 hectare, jongere hanen nemen soms genoegen met (de helft) minder. De fazanthaan lokt hennen door regelmatig te kraaien en met de vleugels te roffelen. 

Een haan heeft meerdere hennen, die hij geregeld het hof maakt tot de eieren zijn gelegd. Het bruine vrouwtje is goed gecamoufleerd en neemt het broeden op zich, dat ongeveer een maand duurt. De fazanthaan acteert in die tijd als bliksemafleider. Met zijn opvallende verenkleed blijft hij ver van het nest om de aandacht van predatoren op hem te vestigen en niet op de broedende hennetjes. Pas uitgekomen fazantjes volgen onmiddellijk de moeder, het zijn nestvlieders. 

Al mijn waarnemingen zijn geboekstaafd in een filmpje. Klik hier om dat te bekijken. 

  
   

Ieder zijn eigen nestje

Het was al een tijdje grauw weer, maar om even buiten te zijn, liep ik toch maar weer eens gewapend met de camera een rondje door het park. En - zoals altijd - bleek er toch weer van alles te zien. Een stelletje wilde eenden paarde, gelukkig niet lastig gevallen door andere eenden. Soms duiken zoveel mannetjes op een vrouwtje dat ze (bijna) verdrinkt. Dit zag er alleszins normaal uit en na de paring gingen de eenden langs de rand van het water hun verenkleed verzorgen. Als er een nestje komt, zal dat verscholen liggen tussen begroeiing. Het is niet meer dan een kuiltje met wat takjes en mos of dons voor de isolatie. Soms kiezen wilde eenden ook een knotwilg uit om te broeden. Er kunnen wel dertien eieren gelegd worden, die 24 tot 32 dagen bebroed worden. Het duurt dan nog 1,5 tot 2 maanden eerder de eendenkuikens kunnen vliegen. 

Nest van een wilde eend
Foto Petritap - Own work, CC BY-SA 4.0,
https://commons.wikimedia.org/

Verderop hoorde ik het kenmerkende kroe-kroe van een fazant. Ik had al twee keer een vrouwtjesfazant gezien, scharrelend tussen de struiken. Ik kreeg haar niet in beeld, want zodra ik de camera in stelling bracht, kroop ze dieper in het struikgewas en zag ik haar niet meer. Nu liepen ze op een afstandje in het gras, het mannetje in schitterend 'huwelijkskleed'. Het vrouwtje pikte op enige afstand van de man voedsel op. Hij paradeerde er naar toe en zette zijn borst op om nog imposanter over te komen. Deze keer lukte het om te filmen, tot er een hondenuitlater aan kwam. Het vrouwtje verdween tussen de warrige struiken van de sneeuwbes en liet zien hoe goed haar schutkleur was. Ik hoop dat er een nestje van komt, want de jongen blijven hangen in de buurt van hun geboorteplek. Fazanten komen oorspronkelijk uit Azië en zijn in Nederland, in het verleden, uitgezet voor de jacht. Nu mag dat niet meer. Dat uitzetten dan, jagen mag nog wel. De fazanten zijn nu even uit de gevarenzone, want de hennen mogen bejaagd worden van 15 oktober tot eind december. De hanen mogen een maand langer worden geschoten: 31 januari sluit het jachtseizoen voor de mannetjes. Al met al is dus wel duidelijk waarom de fazanten op hun tellen passen. Ook fazanten broeden op de grond, met een goed verscholen nest. Net als bij de wilde eend, is de fazanthen de enige die broedt op de 10-14 eieren, omdat ze met haar bruine verenkleed niet opvalt. Fazanten leven in een haremstructuur, een mannetje kan meerdere vrouwtjes hebben. In het park heb ik niet meer dan één vrouwtje tegelijk gezien. 

Nest van een fazant
Foto: Foto Reves - Own work, CC BY-SA 4.0,
https://commons.wikimedia.org/

Ik had mijn statief al ingeklapt en liep op huis aan, toen ik nog een vogelsoort tegenkwam die zich druk maakte om huisvesting. Halsbandparkieten broeden in boomholten: in natuurlijke gaten of spechtenholen. In dit geval zag ik drie parkieten op een mezenkast zitten. Die zijn in het park opgehangen om de natuurlijke bestrijding van eikenprocessierupsen te bevorderen. De parkieten zagen wel iets in dit penthouse, maar de voordeur is te klein. Met de dikke rode snavel probeerde er eentje het gat groter te maken. Door de anderen werd dit liefkozend gade geslagen; het leek of de harde werker af en toe een aai kreeg. Halsbandparkieten leggen 3-4 eieren, na de geboorte zitten de jonkies nog 50 dagen in het nest. De kleintjes van de wilde eend en fazant scharrelen dan al lang zelfstandig rond.

Halsbandparkieten broeden in boomholtes
Foto: Thomas Schoch - own work, CC BY-SA 3.0,
https://commons.wikimedia.org/

Bekijk de voorjaarsactiviteiten in het filmpje van deze week door hier te klikken. 

Fazanten op water en brood

Fazanten eten zaden, insecten en ongewervelden. Maar een achtergelaten (?) boterham versmaden ze niet. Je krijgt er wel dorst van! Vorige week gefilmd vanuit het Panoramarestaurant in de Blauwe Kamer.