 |
| Wandelen door de 'pratsj' op de Posbak |
Een van onze Veluwewandelingen bracht ons op de Posbank. We liepen door het bos over glibberige paden en moesten telkens uitwijken voor grote smeltwaterplassen: zompige smurrie die we in Limburg met het woord 'pratsj' aanduiden. Af en toe miezerde het wat, soms piepte er een zonnestraal door een gaatje in de wolken. Toen we op de heide aankwamen trok de lucht meer open, maar de wind was inmiddels ook flink aangewakkerd en dreef een korte felle bui in onze richting. We hadden onze regenjassen net aan toen diezelfde harde wind de regenbui al weer verder joeg. De blauwe lucht kwam opnieuw te voorschijn en maakte de grauwe hei iets aangenamer om te zien.
 |
| Posbank |
Op het open terrein was alle sneeuw verdwenen en het water was in het zand weggesijpeld. Dat liep een stuk gemakkelijker! Op de grote bruine heide was er één plant die een sprankje voorjaar bracht. De gaspeldoorn bloeit nu al, met kleine gele bloemen. In maart staat de struik pas in volle bloei, maar nu is elk bloemetje meegenomen, dus je hoort me niet klagen.
 |
| Gaspeldoorn |
De planten, die ver boven ons uit torenden, hebben geen blaadjes maar alleen doorns. De bruine puntjes aan de groene stekels zijn kenmerkend en niet heel fijn als je er tegenaan loopt :(. Voor beestjes is zo'n struik natuurlijk wel een veilige haven, tussen de doorns kunnen ze zich goed verschuilen. En de bloemen vormen welkom voedsel voor vroeg vliegende insecten. Bijen komen af op de goudgele, geurende bloemen; bij aanraking schieten de bloemen stuifmeel af op het bezoekende insect.
 |
| Gaspeldoorn kan 2,5-3 meter hoog worden |
Gaspeldoorn is een aparte naam. Gaspel is een verkleinwoord van het Middelnederlandse gaspe dat haak of gesp betekent. In de middeleeuwen werden doorns van planten, zoals die van de gaspeldoorn, gebruikt als speld voor het sluiten van kleding. De plant kiemt makkelijk en kan zich snel verspreiden, dus in veel landen wordt deze struik gezien als een invasieve exoot. In Nederland komt-ie juist niet zo veel voor. Je kunt 'm alleen zien in de duinen en op andere zandgronden, zoals op de Veluwe. Je hoeft er dan niet per se een wandeling voor te ondernemen. Langs de A12 en A50 kun je ze zien op de taluds bij de snelweg.
 |
| De gele bloemetjes fleuren de saaie hei wat op in de winter |
De plant en de zaden van de gaspeldoorn zijn giftig. Toch werd de plant toegepast als veevoer. Uit 19e eeuwse geschriften blijkt dat men in Frankrijk de takken met hamers plette en aan paarden en runderen voerde. In Engeland plette men de takken met molenstenen. Volgens de bronnen waren de paarden er zo dol op dat ze hun haver en hooi lieten staan als er gaspeldoorntakken te eten waren.
De bloemetjes (en takken) werden ook gebruikt om gele kleurstof te maken.
In mijn gazon staan gele krokussen inmiddels te bloeien, en de narcissen zitten in de knop. Gele bloemen luiden het voorjaar in!
Geen opmerkingen:
Een reactie posten