Mijn film Natuur in de buurt is nu op YouTube te zien!

Het is al weer ruim een jaar geleden dat mijn, tijdens de coronajaren gemaakte, film 'Natuur in de buurt' te zien was in de lokale bioscoop. Ik heb besloten om deze film nu openbaar te zetten op YouTube, zodat zo veel mogelijk Nederlanders kunnen genieten van deze film. In deze blog van vorig jaar beschrijf ik 'the making of' zoals dat heet. Via deze link kun je de volledige film bekijken. Veel kijkplezier!

 

Lopen over de voormalige bodem van de Krijtzee

De bodem onder Maastricht heeft een lange en bewogen geologische geschiedenis. In de loop van miljoenen jaren veranderde het landschap van zeebodem tot hooggebergte, van kustmoeras tot woestijn en van poollandschap tot regenwoud. Niet alles vinden we in de bodem terug, maar twee tijdperken hebben duidelijke sporen achtergelaten. In het Krijt (145 - 66 miljoen jaar geleden) zijn dikke lagen kalksteen afgezet. Tijdens de ijstijden (in het Pleistoceen, dat 2,6 miljoen jaar geleden begon) zijn de diepe dalen van de Maas en het riviertje de Jeker uitgesleten, die je in het huidige landschap nog kunt zien. 

Tijdens het Krijt was het tropisch warm door vulkanen die broeikasgassen in de atmosfeer spoten, de zeespiegel lag hoog en Limburg stond onder water. Aan het eind van het Krijt werd de zee minder diep en lag de kust ten zuiden van Maastricht. Dit kwam doordat Afrika langzaam opschoof naar het noorden en de bodem van de Middellandse Zee onder Europa duwde. Europa kwam omhoog en de Alpen en Pyreneeën werden gevormd. In het water van de Krijtzee leefden behalve haaien, zeeschildpadden en Mosasauriërs ook talloze kleine organismen met een kalkschaal. Als ze stierven zakten ze naar de bodem en in de loop van de tijd vormden ze daar een kalklaag van meer dan 100 meter dik. In 1000 jaar groeide de laag met één centimeter, dus het was een lang proces. 

Vanaf 1926 werd de kalkbodem afgegraven door de ENCI (Eerste Nederlandse Cement Industrie). In een kleine honderd jaar (de activiteiten zijn in 2018 gestopt) werd de kalklaag afgegraven en nu rest er een groot gat in het landschap, dat wordt 'teruggegeven' aan de natuur. Nieuwe kalksteen gaat er natuurlijk niet ontstaan :). Zolang ik mij kon heugen werd er gegraven in de Sint Pietersberg en na 2018 stond een bezoek aan de groeve op mijn verlanglijstje.

Toen ik in het blad van Natuurmonumenten een wandeling van 7 km rond en door de groeve zag, kwam het er dan eindelijk een keer van (de route start op de Sint Pietersberg en is gemarkeerd met gele rechthoekjes). Via een trap met 215 treden daalden we af in de groeve en hadden uitzicht op de plekken waar de drie Mosasauriërs werden gevonden en de fabriek die er nog staat. Er is begroeiing aanwezig in de vorm van bomen en grassen. 

In de zomer schijnt de warme groeve een walhalla te zijn voor insecten, amfibieën en bijzondere kalkminnende planten, maar op deze herfstdag was dat natuurlijk niet het geval. Dus in een ander jaargetijde moeten we nog eens terug, liefst met boswachter want dan kun je ook op de niet openbaar toegankelijke plekjes komen. 

In de afgegraven wanden zagen we lagen vuursteen en een deel van de paden was "geplaveid" met brokken vuursteen. Hiertussen zagen we fossiele resten van inktvissen, de zogenaamde belemnieten. Belemnieten zijn oeroude inktvisjes met een puntvormige schelp. Ze zijn aan het einde van het Krijt-tijdperk uitgestorven  (66 miljoen jaar geleden, toen ook de dino’s voor altijd verdwenen). De schelpen van belemnieten zijn tussen de 5 tot 45 centimeter groot. De meeste soorten zijn rond 10 centimeter groot.

Via een steil zigzagpad liepen we de groeve weer uit. Over zonnige graslanden met uitzicht op Chateau Neercanne liepen we rond de groeve terug naar het beginpunt van de wandeling. We speurden bij de uitkijkpost nog naar de oehoe's, maar helaas lieten die zich vandaag niet zien. Ook een reden om nog eens terug te komen. 

Een jaar uit het leven van de Grauwe gans

Een jonge grauwe gans

In de afgelopen jaren heb ik heel wat blogs gewijd aan de Grauwe gans. Je kunt ze nog eens nalezen door te klikken op deze link. Ik heb nu een filmpje van ongeveer 10 minuten gemaakt waarin je een jaar uit het grauwe ganzenleven kunt meebeleven. Van de paring, het grootbrengen van de jongen tot aan de ganzenvluchten in het najaar en het verblijf op open water tijdens een koude winter. Sommige beelden ben je al tegen gekomen in eerder geplaatste filmpjes, maar er is ook nieuw materiaal te zien.

Bekijk het filmpje door te klikken op deze link. 

Film De fascinerende wereld van bomen bij IVN Spau-Beek

Voor Zuid-Limburgse lezers die interesse hebben om mijn film De fascinerende wereld van bomen te zien is er een nieuwe kans. Op 12 maart vertoont IVN Spau-Beek de film in hun IVN-home, AZC Sweikhuizen. (voormalig Retraitehuis), Moorheide 1, 6174 RZ Sweikhuizen. Start om 10.00 uur en de toegang is gratis. 

Klik hier voor meer informatie.

Lente in Limburg
Uitzicht op het Stammenderbos vanuit Spaubeek

Het IVN-home ligt in het Stammenderbos waar ik in mijn jeugd veel voetstappen heb gezet. Als je het bos uitloopt naar de Geleenbeek kom je langs hellingen die je ook in de film kunt zien. Ook in de prachtige Vijlenerbossen heb ik opnamen gemaakt voor deze film. 

De beelden van de speelse en actieve bevers komen eveneens uit het Limburgse land. Tijdens een zomervakantie hebben we deze bevers op meerdere momenten kunnen spotten en filmen in Valkenburg. We moesten er wel vroeg voor uit ons bed!

De bevers in Valkenburg lieten zich goed filmen maar we moesten er wel vroeg voor op

Voor degenen die gaan kijken: veel plezier!

We zwammen nog even door

De laatste weken van oktober bleef het warm en vochtig, er is menig temperatuurrecord verbroken. De zwammen genoten van deze condities en toonden hun vruchtlichamen (die wij herkennen als de paddenstoelen) in alle soorten en maten. Tijdens een fietstocht in de Doornse bossen zagen we een flink aantal soorten. En dan is het altijd weer de vraag welke van de 5250 soorten die in Nederland voorkomen je voor de lens hebt. Het determineren van paddenstoelen vind ik, ondanks de vijf boeken die ik over dat onderwerp heb, erg lastig. Gelukkig levert de techniek tegenwoordig een oplossing met de app ObsIdentify. ObsIdentify is een gratis fotoherkenningsapp die wilde planten, dieren en paddenstoelen uit Nederland en België op naam kan brengen. Door middel van een database met gevalideerde referentiebeelden herkent de app meer dan 13.000 soorten. Met elke nieuwe herkenning wordt deze database verder uitgebreid en verbeterd. Hoe je deze gratis app kunt installeren lees je via deze link. Wij hebben een paar paddenstoelen die we tijdens onze fietstocht tegenkwamen met behulp van deze app geïdentificeerd. 

Onder een haagbeuk zagen we een heksenkring met deze paddenstoelen:

Op basis van deze foto geeft ObsIdentify aan dat het hoogst waarschijnlijk een panteramaniet is, maar er is enige twijfel of het misschien de grauwe amaniet is. 

Bij deze foto is de app echter 100% zeker van determinatie als panteramaniet:

Omdat de paddenstoelen allemaal rond dezelfde boom stonden, kunnen we er dus van uit gaan dat dit een panteramaniet is. De panteramaniet behoort tot de vijf giftigste paddenstoelen van Nederland, samen met de groene knolamaniet, de kleverige knolamaniet, de vliegenzwam en de carbol champignon. De panteramaniet is giftiger dan de vliegenzwam en inname ervan kan leiden tot het zogeheten pantherina-syndroom. Dat gaat gepaard met de volgende vergiftigingsverschijnselen: eerst is er een periode met euforie, woede, agitatie, verwardheid, delier en hallucinaties, dan volgt de fase van diepe slaap die resulteert in een comateuze toestand die maximaal een etmaal duurt. Maar soms is de afloop dodelijk. Er is geen antigif beschikbaar. Dit is dus typisch zo'n paddenstoel die je wel kunt bekijken maar er verder vooral niks mee moet doen. 

De tweede soort die we met de app hebben geïdentificeerd is de nevelzwam. Ik had deze soort al vrij vaak gezien, maar nooit geweten dat hij zo heette. 

De nevelzwam komt veel voor, vooral in dikke bladlagen onder loofbomen op relatief stikstofrijke bodem. Ik zakte inderdaad tot mijn enkels in de bladlaag toen ik deze soort fotografeerde. De paddenstoel leeft van de afbraak van dit dode plantenmateriaal. De soort groeit vaak in een heksenkring. De eetbaarheid van de nevelzwam is omstreden. In Frankrijk geldt de soort traditioneel als delicatesse. De zwam is eetbaar op voorwaarde dat hij wordt gekookt en het kookvocht niet gebruikt wordt, maar zelfs dit leidt bij veel mensen tot klachten. Bovendien kan deze soort makkelijk verward worden met de giftige satijnzwam. Dus ook hier geldt: kijken en niet eten!

Overigens constateerden we ook tijdens deze fietstocht weer dat de kleuring van de herfstbomen nog maar weinig op gang is gekomen, net zoals ik vorig jaar beschreef in deze blog uit Limburg. "Vol in blad en nog heel weinig herfstkleuren", zei bioloog Arnold van Vliet van de universiteit Wageningen afgelopen week in het NOS Radio 1 Journaal. "Zelfs de beuk, die eigenlijk rond deze tijd helemaal verkleurd zou moeten zijn. Je ziet wel wat kleuren, maar nog heel minimaal."

De reden voor de trage verkleuring van de bomen deze herfst komt door de warmte in september en oktober, zegt Van Vliet. "We zitten in de top-10 van de warmste september- en oktobermaanden. Doordat nachtvorst uitblijft, komt de bladverkleuring heel traag op gang."

Beukenlaan in de omgeving van Doorn op 28 oktober 2022

Tussen de groene beukenbladeren staken de wel verkleurde bladeren van de Amerikaanse eik mooi af.

Tulpenboom op landgoed Duivenvoorde

Kasteel Duivenvoorde 

Afgelopen weekend bezochten we landgoed Duivenvoorde in Voorschoten met zijn mooie kasteeltje uit de 13e eeuw. Naast een rondleiding door het gebouw gingen we ook (en misschien vooral) om te wandelen over het landgoed in de hoop te genieten van fraaie herfstkleuren. Want hier in de polder is het bos dun gezaaid. Veel bomen waren nog groen, maar één sprong er uit: de tulpenboom, die van oorsprong uit Noord-Amerika komt. De rechtopgaande boom weerspiegelde goudgeel in de vrijwel rimpelloze vijver. 

De stam gaat eerst 15 meter de hoogte in voor de eerste zijtakken zich ontwikkelen. De native Amerikaanse volkeren maakten er dan ook graag kano's van. Uit één stam kan een 20-persoonskano worden gehakt. Het gelige hout is zacht en makkelijk te bewerken en krimpt niet na bewerking. Allemaal handige eigenschappen als je ermee aan de slag wilt. Piano's en orgels zijn een andere toepassing van het hout. De tulpenboom hoort bij de familie van de magnolia's maar vormt een apart geslacht van twee soorten tulpenbomen: één uit Noord-Amerika en een die je in Midden-China kunt vinden. De naam van de tulpenboom lijkt ontleend aan bloemen en het blad, dat met zijn aparte vorm wel wat wegheeft van een tulp

In het oosten van de VS is de boom één van de hoogste van het bos, hij groeit uit tot een hoogte van wel 50 meter. Dat haalt-ie in Nederland niet, hier is 30 meter wel zo'n beetje de grens. De boom kan ook flink oud worden. In Nederland komt de boom niet van nature voor, dus alle exemplaren hier zijn aangeplant, vaak op landgoederen zoals Duivenvoorde of hortussen. Hier kregen ze de ruimte en tijd om te groeien. Zo ontstonden in Nederland oeroude exemplaren van deze bomen. De oudste dateert van 1682 en staat in de hortus van Leiden. In de 19e eeuw zijn er een aantal aangeplant die inmiddels een flinke omvang hebben: bij Paleis 't Loo staat een kanjer uit 1806 met een omtrek van bijna zes meter. In een privétuin in Warnsveld staat een tulpenboom van 670 cm omtrek; die dateert waarschijnlijk uit 1850. Dit is de dikste tulpenboom van ons land. Om dat te bereiken moet de boom op landgoed Duivenvoorde nog even doorgroeien. Maar aandacht trok hij in ieder geval met zijn gouden herfstkleuren in het stralende oktoberlicht. 

Tulpenboom

Er wordt weer flink gezwamd

Herfst in de Amsterdamse Waterleidingduinen

Temperatuur en vocht zijn heel bepalende factoren voor een (goed) paddenstoelenjaar. Vandaag waren we in de Amsterdamse Waterleidingduinen, waar de typische najaarsverschijnselen weer alom aanwezig waren: kleurende blaadjes, burlende herten en veel, heeeeeel veel paddenstoelen. We zagen niet zo veel verschillende soorten, maar wel veel exemplaren van één soort: de grote parasolzwam. Die doet zijn naam eer aan met een hoed van het formaat kinderpannenkoek. Een uitgegroeid exemplaar kan 40 centimeter hoog worden en de doorsnede van de hoed is maximaal 44 centimeter. 

Parasolzwammen groeien graag in duingraslanden met zandige bodem en weinig bemesting. Ook langs bosranden en lanen komen ze voor en ik zag ze ook wel eens in een keurig biljartlaken-gazon. In de open duinen kunnen ze grote heksenkringen vormen omdat het ondergrondse deel van de zwam, het mycelium, hier ongehinderd kan groeien. Er zijn weinig tot geen obstakels in de vorm van boomwortels. Zulke heksenkringen kunnen een doorsnede hebben van tientallen meters. Het mycelium, ook wel zwamvlok genoemd, breidt zich elk jaar uit vanuit een centraal punt en de paddenstoelen groeien aan het uiteinde van dit ondergrondse gevaarte in een cirkel: de zogenaamde heksenkring. Ik las op internet dat zo'n zwamvlok wel tot een halve meter per jaar kan groeien. Hoe groter de heksenkring, hoe ouder de zwamvlok dus is.... Er wordt vermoed dat er heksenkringen zijn van meer dan 100 jaar oud. 

Grote parasolzwammen in het duingrasland

Tijdens onze wandeling van 2,5 uur zagen we honderden van deze paddenstoelen met hun bruine schubben. Kenmerkend is ook de steel die er uit ziet als de bovenkant van tijgerbrood. De steelbekleding groeit niet mee als de steel zich uitstrekt, waardoor die bekleding in losse stukjes achterblijft. Als de hoed zich uitvouwt, scheurt deze los van de steel en laat een ring achter, die je omhoog en omlaag kunt bewegen. 

Met zoveel parasolzwammen zou je wellicht denken dat 2022 het jaar van de parasolzwam is. Dat is niet zo, die eer komt toe aan de vliegenzwam: die rode met witte stippen van kabouter Spillebeen. De meest bekende paddenstoel van ons land. Wij zagen er in de duinen maar één. Zie jij binnenkort vliegenzwammen en wil je mee doen aan de publieksinventarisatie? Klik dan hier voor meer informatie. 

Hier is-ie dan 'for the record':

De enige vliegenzwam die
we vandaag in de AWD zagen...

Natuur in de buurt: de 'making of' mijn nieuwe natuurfilm

 

Een nieuwe natuurfilm is voltooid

Tijdens de coronajaren werd mijn wekelijkse blog gevuld met filmpjes uit het park tegenover mijn huis, omdat onze bewegingsruimte gedurende die twee jaren flink (en soms helemaal) beperkt was. Ik noemde de filmpjes 'citypark' met het oog op mijn internationale YouTubepubliek, dat mijn blogs niet leest maar wel de filmpjes bekijkt. Ik begon met nummeren bij het tweede filmpje en als ik toen had geweten dat het 75 filmpjes zouden worden, had ik geen romeinse cijfers voor de nummering gebruikt. Ik moest namelijk regelmatig opzoeken hoe bepaalde cijfers ook al weer geschreven werden op zijn 'Romeins' :). Nou ja, dat was een goede oefening in tijden dat we vaak niet veel te doen hadden. Sommige YouTubevolgers begonnen al te speculeren over een volgende lange film, maar ik had net mijn film 'De fascinerende wereld van bomen' afgerond (de première was in februari 2020, net voor de pandemie in alle hevigheid losbarstte), en ik moest er niet aan denken nog eens zo'n enorme (computer)klus te klaren. Dus ik hield de boot af en liet hen weten dat ik dat echt niet van plan was. Afijn....

Sinds begin 2020 film ik in 4K

Vlak voor het begin van de pandemie had ik een nieuwe camera gekocht. Ik kon nu in 4K-kwaliteit filmen en ik beschikte over een zoombereik van 1200 mm. Dat was voldoende om niet al te schuwe kleine vogeltjes behoorlijk in beeld te krijgen. Daar kon ik in het park flink mee oefenen. De maanden regen zich aaneen en de filmpjes ook. Tot het uiteindelijke aantal van 75 dus. Toen had ik het gevoel dat ik elk blaadje in het park en de omgeving wel zo'n beetje had gefilmd. Na zo'n focus op een bepaald onderwerp of gebied moet ik altijd even afkicken en komt de camera wat minder vaak uit de tas. Wanneer ik precies het idee kreeg om er (toch weer) een lange film van te maken weet ik niet, maar in de krokusvakantie ben ik aan de die enorme klus begonnen. Alle filmpjes bij elkaar duurden 4 uur en 20 minuten (en daarvoor had dus al een schifting plaatsgevonden van het ruwe materiaal naar de korte filmpjes). Ik moest dus grofweg tweederde van mijn materiaal weggooien om op een film van anderhalf uur uit te komen. Eerst heb ik de korte filmpjes allemaal nog eens bekeken (halve werkdag dus). Ik moest beslissen welke dieren in de verhaallijn zouden komen. Ik koos voor vogels die ik in meerdere seizoenen had gefilmd, zodat je hun leven kunt volgen gedurende het jaar en typische seizoensdieren zoals insecten. Daarnaast keek ik welke landschapsbeelden ik van het park wilde laten zien in de verschillende jaargetijden. Dit proces duurde al vele weken (ter geruststelling: dit was niet full time :)). Vervolgens moesten de geselecteerde beelden tot een goede eenheid worden samengesmeed, met een duidelijke verhaallijn en genoeg afwisseling om de kijker te blijven boeien. De urenteller liep verder op. Toen dit proces af was, heb ik een aantal weken pauze gehouden.

Toen de beeldmontage in grote lijnen af was heb ik een paar weken pauze gehouden

Tot zover is het veel werk, maar wel leuk werk. Nu volgde de fase van het gepriegel zoals ik dat noem. Er is enorm veel tijd nodig voor het selecteren van de muziek en het afstemmen van het ritme van de beelden op de muziek (ik heb geen privécomponist tot mijn beschikking dus ik werk met bestaande muziek). Ook moest ik zorgen dat omgevingsgeluiden en muziek met elkaar in harmonie waren en elkaar niet stoorden of verdrongen. Deze fase is één van de meest tijdrovende en menige avond ging ik met 'vierkante oogjes' naar bed van het staren naar het computerscherm. Buiten zijn om te filmen geeft heel wat meer ontspanning dan deze fase....

Buiten filmen is het leukste deel van elk filmproject

Een nog langere pauze was nodig en in de zomervakantie werd het tijd voor de laatste fase: het schrijven, inspreken en monteren van het commentaar. Ook hier ben ik menig uurtje zoet mee geweest, maar in augustus was het dan zover, de film kon 'gerenderd' worden zoals dat heet, zodat-ie klaar was voor vertoning. 

Ik ben blij dat Parkvilla filmhuis in Alphen aan den Rijn mijn film weer wil vertonen, zodat je deze op bioscoopformaat kunt zien. Dat gaat gebeuren op 20 oktober (13.30 uur), 27 oktober (20.00 uur) en 30 oktober (15.30 uur). Op 27 en 30 oktober ben ik er zelf ook bij om een korte inleiding te geven over de film. De tickets kosten 7 Euro (en met de Parkvillavriendenpas 5 Euro) per persoon. Tickets kun je online kopen via deze link. In het venster 'kies een dag' kun je de datum selecteren.

Een voorproefje van de film kun je zien door hier te klikken (of op de site van Parkvilla). 

Een cameraloze zomer en verdedigingsmechanismen van planten

Sinds februari 2016 heb ik inmiddels (inclusief deze) 475 blogs geschreven en is mijn site ruim 85.000 keer bekeken. Aan de lange lijst met zoekwoorden probeerde ik elke week een nieuw onderwerp toe te voegen en meestal lukte dat heel aardig. Dit klinkt misschien als: het is genoeg geweest. Maar dat is niet het geval. Ik ga door met het fotograferen, filmen en schrijven over de natuur, maar niet meer elke week en niet op vaste dagen. Ik geef mezelf de ruimte om iets te schrijven als ik er zin en tijd voor heb en laat het 'harnas' van wekelijkse blogs los. 

Deze zomer heb ik de camera tijdens mijn vakantie helemaal niet in stelling gebracht. Dat was eigenlijk om twee redenen; ik kreeg langzaam het gevoel dat ik alles al zo'n beetje heb gefilmd (dat is vast niet waar :)) en ik heb weer een groot filmproject afgerond. Van de 'citypark' filmpjes waarmee ik tijdens de coronajaren verslag van de natuur deed, heb ik een anderhalf uur durende documentaire gemaakt met de titel "Natuur in de buurt". Daarover meer in een volgende blog. Het monteren, inspreken van commentaar en het verzorgen van muziek en geluid bij de film is een zeer tijdrovende klus achter de computer. Als ik een film heb afgerond kan ik even geen opname meer zien....

Van de week begon het weer te kriebelen en heb ik materiaal dat ik in juli geschoten heb in mijn zomertuin verwerkt tot een filmpje. Ik filmde in close up en het viel me op hoeveel haartjes en stekels er aan sommige planten zaten, onder andere aan de courgette en bernagie in de moestuin. Planten hebben drie soorten afweermechanismen om zich te beschermen tegen vraat van dieren: mechanische afweer, chemische afweer en indirecte afweer.

De courgetteplant maakt gebruik van mechanische afweer

Mechanische afweer

Dit is afweer in de vorm van stekels, doornen en brandhaartjes. Zo'n puntig uitsteeksel eet toch wat minder lekker weg in je mond. Soms gebruiken planten hierbij een trucje: passiebloemen bijvoorbeeld maken kleine, ronde, gele bolletjes op hun stengels en bladeren aan. Deze bolletjes lijken sterk op de eitjes van de zebravlinder, die graag eieren afzet op deze plant. Dat leidt, als de rupsen uitkomen, tot heel wat vraatschade. Vlinders inspecteren altijd of er op een plant misschien al eitjes van concurrenten zitten, bij te veel rupsen kunnen hun eigen nakomelingen namelijk met een voedseltekort te maken krijgen. Of de eitjes worden door eerder uitgekomen rupsen opgegeten. Dus als de vlinder denkt dat er al eitjes op de bloem zitten, vliegen ze naar een andere plant. Zo is de passiebloem met zijn gele bolletjes de vlinder te slim af. 

Tabaksplant: nicotine is een vorm van chemische afweer
Foto: By Fpalli - Own work, CC BY-SA 3.0, wikimedia

Chemische afweer

Een andere manier om te voorkomen dat dieren lekker 'dooreten' van een plant is het aanmaken van bitterstoffen of gifstoffen. Een bekend voorbeeld is de productie van nicotine door de gewone tabaksplant. Nicotine is zeer giftig; weinig organismen zijn daar tegen resistent. Voor mensen bijvoorbeeld zijn enkele tientallen milligrammen nicotine al dodelijk. Ook de productie van cafeïne door de koffieplant is een vorm van chemische afweer. Deze stof verlamt bepaalde insecten die de plant aanvreten.

Bij veel vormen van chemische afweer is deze constant in de plant aanwezig. Maar vaak wordt een chemisch afweermechanisme in werking gezet door de aanwezigheid van een herbivoor. Zo gaat de tabaksplant pas nicotine produceren als deze wordt aangevreten.

Indirecte afweer

Wanneer planten worden aangevreten door bepaalde insecten, kunnen ze geurstoffen afgeven die de natuurlijke vijand van deze insecten aantrekken. Er is dan sprake van indirecte afweer. Een voorbeeld is de sperzieboon die wordt belaagd door de bonenspintmijt. Wanneer de plant wordt aangevreten, geeft deze geurstoffen af die een roofmijt aantrekt. Daarnaast blijken bonenplanten in de directe omgeving van aangevreten planten ook deze geurstoffen op te vangen. De naastliggende plant gaat hierop tevens deze geurstoffen produceren om de roofmijt aan te trekken.

Mijn bonenplanten staan er nog goed bij, dus wellicht heeft bovenstaand afweermechanisme daar aan bijgedragen. Sperziebonen zijn niet te zien in het filmpje bij deze blog, maar wel tal van ander moois uit de tuin. Klik hier om het filmpje te bekijken. 

Mijn bomenfilm wordt voor het eerst vertoond in Limburg

Goed nieuws voor mijn Limburgse lezers! Op donderdag 29 september, om 19.30 uur wordt mijn film 'De fascinerende wereld van bomen', vertoond bij IVN Beekdaelen - Schinnen. 

Kijk voor het adres en meer informatie op hun website door hier te klikken. Je kunt daar ook de trailer bekijken via een link.

Reacties van eerdere bezoekers en de pers staan op deze pagina van mijn blog.