Bloemetjes die boven je hoofd groeien

Raapzaad kleurt bermen en taluds

De noordenwind is nog behoorlijk fris, maar de zonnewarmte zorgt op dit moment voor een explosie van groei en bloei. Bermen en taluds kleuren goudgeel door de raapzaadbloemen. In combinatie met de blauwe lucht levert dat een spetterend voorjaarsbeeld op. Die gele bloemen springen meteen in het oog, maar daarnaast zijn er nog miljarden bloemen aan het bloeien waar bijna niemand naar omkijkt. Daarom vandaag een oproep om eens te letten op de bloemen die boven je hoofd groeien: tussen het gebladerte van de bomen. Tip: klik op de foto's in het blog om ze in een betere resolutie te zien

Veldesdoorn bloemen

Het zijn niet zulke opvallende verschijningen maar de groene tuiltjes van de veldesdoornbloemen zien er uit als een kanten omlijsting van de takken. Veldesdoorn is éénhuizig, dat wil zeggen dat de mannelijke en vrouwelijke bloemen aan één plant zitten. Interessant aan deze struik is dat de bloemen zowel mannelijk (alleen meeldraden), vrouwelijk (alleen een stamper) als tweeslachtig (zowel meeldraden als stampers in één bloem) kunnen zijn. Op de bodem van het bloemetje ligt een ringetje nectar, dat graag opgesnoept wordt door insecten in deze tijd van het jaar. De veldesdoorn komt van nature voor in Limburg, maar is in veel bossen en plantsoenen aangeplant dus je kunt 'm overal tegenkomen.

Een geïmporteerde boom is de gewone esdoorn. Die komt oorspronkelijk voor in Zuid- en Midden-Europa. Waarschijnlijk zijn er in late Middeleeuwen exemplaren naar Noordwest-Europa gebracht. Ook deze boom vind je veel in parken en groene buurten. Waar bij de veldesdoorn de bloemetjes omhoog wijzen, bungelen die van de gewone esdoorn aan een trosje omlaag. In één tros kunnen mannelijke, vrouwelijke en steriele bloemen voorkomen. 

Gewone esdoorn

Bij de eik springen de bungelende mannelijke katjes het meest in het oog. Eiken zijn rond hun veertigste jaar voortplantingsrijp en gaan dan enorme hoeveelheden eikels dragen. Daarvoor is natuurlijk eerst bestuiving nodig. De katjes hebben minuscule bloemetjes - honderdduizenden per boom - en die vallen op omdat ze in een katje bij elkaar zitten. 

Eikenkatjes

Om een eikel te produceren zijn ook vrouwelijke bloempjes nodig. Net als bij de hazelaar zijn de vrouwelijke bloempjes van de eik piepklein. Na bestuiving groeien hieruit de eikels. 

Vrouwelijke eikenbloempjes
Foto: Dimìtar Nàydenov - Own work, CC BY-SA 4.0, Wikimedia

De bloei van de eik is niet elk jaar hetzelfde. Gemiddeld bloeit een eik om de 2 tot 5 jaar overvloedig. In zo'n "mastjaar" kan een volgroeide boom honderdduizenden tot miljoenen bloemen produceren om uiteindelijk duizenden eikels te kunnen vormen. In zo'n mastjaar kunnen alleen al op de Veluwe een kleine vijf miljoen kilo eikels uit de bomen vallen, zoals ik eerder in deze blog beschreef. 

Ook de beuk heeft mastjaren en zogenaamde beurtjaren waarin er minder bloei en dus beukennootjes worden geproduceerd. Ik zag bij de beuken onlangs flink wat 'kwastjes' tussen de bladeren hangen. Hier komen straks de mannelijke bloemetjes uit.

Beuk met bungelende mannelijke bloempjes

Mannelijke beukenbloemetjes met meeldraden
Foto: Rasbak - Own work, CC BY-SA 3.0, Wikimedia

De vrouwelijke bloempjes staan wat meer verstopt en zitten dichter op de steel. Zij moeten het stuifmeel opvangen dat de kwastjes al wapperend in de wind hebben vrijgegeven.  

Vrouwelijk bloempje van de beuk
Foto: Stefan.lefnaer - Own work, CC BY-SA 4.0, Wikimedia

Ga de komende dagen eens wandelen met je neus omhoog en je blik gericht op de boomtakken. Hopelijk vind je dan deze verborgen schatten tussen het gebladerte. Op laaghangende takken kun je met een loepje aan de slag, maar dat levert ongetwijfeld vragen op van passanten :). De boom vindt het vast niet erg als je in dat geval een bloemetjes meeneemt om thuis te bestuderen. Op miljoenen bloemen wordt er ééntje niet gemist.